Genç Hasta Baküs

“Genç Hasta Baküs” (Bacchino Malato), “Hasta Baküs” ya da “Baküs Kılığında Otoportre” olarak da bilinen, Michelangelo Merisi da Caravaggio’nun 1593–1594’e tarihlenen erken dönem otoportresidir.

Tarihçe

Eser, Caravaggio’nun memleketi Milano’dan 1592 ortasında Sonsuz Şehir’e taşındıktan sonra Roma’daki ilk yıllarına aittir. Tarihçilere göre sanatçı bu dönemde hastaydı ve Santa Maria della Consolazione hastanesinde altı ay kaldı. Tablodaki cilt görünümü ile gözlerdeki hafif ikter, yüksek bilirubine yol açan etkin bir karaciğer hastalığı—muhtemelen sıtma—ihtimalini düşündürür.

Tablo, Caravaggio’nun ilk işvereni Giuseppe Cesari’nin koleksiyonundaydı. Daha sonra “Hasta Baküs”, 1607’de Kardinal-yeğen Scipione Borghese tarafından, “Meyve Soyan Çocuk” ve Meyve Sepetli Çocuk ile birlikte satın alındı.

Çözümleme

Giovanni Pietro Bellori, “Vite de’ pittori, scultori e architetti moderni” (1642) adlı eserinde tablodan söz eder — “ve bir aynadan yararlanarak birkaç küçük otoportre yaptı. İlki, birkaç üzüm salkımıyla özenle boyanmış ama biraz kuru bir Baküs’tü” — ve anlatımı, sanatçının Cavalier d’Arpino’nun atölyesinde çalıştığı dönemin hemen sonrasına yerleştirir.

Eserdeki betimleme, Floransa’daki Uffizi Galerisi’ndeki “Baküs”e de gönderme yapıyor olabilir. Baglione’nin dikkat çektiği genç üslup, 1593/94’e tarihlenen bu yapıtın karakteristiğidir. Tuval üzerine yağlıboya bu portre, Papa V. Paulus’un emriyle Cavalier d’Arpino’dan müsadere edilmiş; 1693’te ve daha sonra 1790’da Caravaggio’ya atfedilmiştir.

Geleneksel “Baküs” tanımlamasını, genç adamın başındaki sarmaşık çelengiyle uzlaştırmak zordur: sarmaşık Baküs için kutsal bir bitkidir ama tacı genellikle asma yapraklarıyla (ya da asma + sarmaşık birlikte) örülür. Nitekim 1790 Borghese envanterindeki “Satir” gibi erken kataloglamalar, sarmaşık çelenginin bakhiyen yoldaşlara ait bir öge olması düşünüldüğünde, bütünüyle hatalı sayılmayabilir. Bu durum, Roberto Longhi’nin tablodaki solgun renklenmeyi hastalık belirtisi olarak yorumlamasını—eserin, sanatçının varsayılan bir sıtma nöbetinden iyileşirken yaptığı otoportre olduğu savını—da açıklayabilir.

Mancini’nin anlattığına göre Caravaggio bir at tekmesinin kurbanı olmuştu. Yapıt muhtemelen sanatçı D’Arpino’nun atölyesinde çalışırken yaratıldığı için, tabloda Alciati’nin popüler “Emblemata”sında solgun, sarmaşıkla süslü olarak betimlenen zarif şaire bir gönderme de görülür.

Üslup

Özyaşamsal içeriğin yanı sıra, bu erken tarihli tablo büyük olasılıkla Caravaggio’nun kendini tanıtmak için kullandığı bir vitrin işlevi de görmüştür; natürmort ve portre gibi türlerdeki ustalığını sergilerken, antik dünyanın klasik figürlerini resmetme yetisine de göz kırpar. Geç Rönesans portrelerinde tercih edilen üç çeyrek poz burada da kullanılmıştır; ancak başın eğimi, yüz ifadesindeki acı ve doğal ıstırap hissi—Barok sanatın çoğunda görülen—çarpıcı bir özelliktir.

Tablodaki natürmort, daha sonraki “Meyve Sepetli Çocuk” ve “Kertenkele Isırıklı Çocuk”taki (Boy Bitten by a Lizard) meyve betimlemeleriyle karşılaştırılabilir; bu eserlerde meyveler daha yetkin verilmiştir. Kuşkusuz bu gelişme, Caravaggio’nun hem fiziksel hem de zihinsel durumundaki iyileşmeyi de yansıtır.

Sanatçı: Caravaggio

Caravaggio (1571-1610) veya diğer adıyla Michelangelo Merisi, modern resmin önde gelen etkileyicilerinden biri olarak kabul edilen İtalyan ressamdı. Eserleri, hem fiziksel hem de duygusal olarak insan durumunun gerçekçi bir algısını, Barok resim üzerinde gelişimsel bir etkiye sahip olan dramatik bir ışık kullanımıyla birleştirir. Caravaggio, tenebrizm olarak bilinen dramatik bir ışık-gölge kullanımıyla yakın fiziksel gözlemden yararlanmıştır. Ayrıca, gölgeleri gizleyen ve nesneleri parlak ışık huzmeleriyle büyüleyen baskın bir üslup unsuru yöntemi kullanmıştır.

Ayrıca okuyun

Daha fazla göster