Leda ve Kuğu

“Leda ve Kuğu”, Leonardo da Vinci’nin takipçileri tarafından yapılmış, ahşap panel üzerine tempera bir tablodur. Ölçüleri 115 × 86 cm’dir ve Roma’daki Borghese Koleksiyonu’nda yer alır.

Tarihçe

Leda ile Kuğu öyküsü, Leonardo da Vinci’nin 1503–1510 civarına tarihlenen iki kompozisyonuna konu olmuştur. Ne var ki bu resimler Leonardo’nun elinden çıkmış özgün tablolar olarak günümüze ulaşmamıştır; buna karşılık özellikle Leda’nın ayakta tasvir edildiği ikinci kompozisyona ait yağlıboya kopyalar ve sanatçının yaptığı çok sayıda çizim mevcuttur.

Leonardo, 1504’te çocuklarıyla birlikte yere oturmuş Leda tasvirini çalışmaya başladı. Leda’ya ilişkin üç eskiz şöyledir:

1. Leda ve Kuğu, kâğıt üzerinde siyah tebeşir üzerine kalem, mürekkep ve lavis, 160 × 139 mm. 1503–1507, Devonshire Koleksiyonu, Chatsworth.
2. Diz çöken Leda için etüt, kâğıt üzerinde siyah tebeşir, kalem ve mürekkep, 126 × 109 mm. 1503–1507, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.
3. Leda ve bir At çalışmaları, kâğıt üzerinde siyah tebeşir, fırça ve mürekkep, 1503–1507, Royal Library, Windsor.

Betimleme

Leonardo, “Mona Lisa” üzerinde çalıştığı dönemde Leda temasına ilgi duymuş; Milano’da Castello’nun hendeğindeki kuğuları çok sayıda eskizle incelemiştir. Tablo 1625’te Cassiano del Pozzo tarafından, Fontainebleau’daki kraliyet koleksiyonunda iken şöyle betimlenir:

“Neredeyse bütünüyle çıplak, ayakta bir Leda figürü; yanında kuğu ve iki yumurta; kırık kabuklardan dört bebek çıkar. Yapıt, üslupça biraz kuru olsa da son derece ince işlenmiştir—özellikle kadının göğsü; geri kalan manzara ve bitki örtüsü de büyük bir titizlikle resmedilmiştir. Ne yazık ki tablo üç uzun panel üzerine yapıldığından paneller ayrılmış, bir miktar boya dökülmüştür.”

Yapıt 18. yüzyıla gelindiğinde izleyiciler için bütünüyle kaybolmuştur; ancak nasıl göründüğüne dair iyi bir fikir veren bazı belgeler kalmıştır: Leonardo’nun Leda’ya ait baş ve gövde etütleri; Raphael’in 1506 tarihli ünlü figürü; Leonardo’nun bir yardımcısına ait olabilecek kırmızı tebeşir çizim; Bugiardini’nin (1504) özgün kartondan hareketle yaptığı tablo; muhtemelen Francesco Melzi’nin Leonardo’nun ikinci kartonuna (1508) dayanan kopyası; bir başka öğrenci Cesare da Sesto’nun kopyası. Sonuncusunun özgün Leonardo’ya en yakın örnek olduğu belirtilir ve bugün Galleria Borghese’de sergilenir.

Çözümleme

Mite göre, kuğu kılığına giren Jüpiter ile Leda’nın birleşmesinden Dioskurlar—Kastor ve Polluks—doğar; solda çocuk hâlleriyle görülürler. Arkalarındaki yumurta ise Helena ile Klytaimnestra’nın sonraki doğumuna işaret eder. 18. yüzyıl başlarında, kaynakların 16. yüzyıldan beri andığı Milano’daki özgün eserin bir karikatürü hâlâ mevcuttu.

Leonardo’ya atfedilen dokuz Leda versiyonu bilinir; Borghese Galerisi’ndeki bu panel de tablonun özgün bir versiyonunun kopyasıdır. Hayvanlar ve çiçeklerle bezeli Flaman üslubundaki manzarasıyla dikkat çeker; kadın figürünün, Giovanni Morelli’nin bu eseri atfettiği Sodoma’nın prototipinden alınmış olabileceği düşünülür. Kökeni bilinmeyen eser, ilk kez 1693 envanterinde anılmıştır.

Sanatçı: Leonardo da Vinci

Leonardo di ser Piero da Vinci (1452-1519), genellikle Leonardo da Vinci olarak bilinir, Rönesans döneminin İtalyan bilginiydi. Ayrıca icat, çizim, resim, heykel, mimarlık, bilim, müzik, mühendislik, edebiyat, matematik, anatomi, jeoloji, astronomi, botanik, tarih, yazarlık ve kartografya alanlarındaki becerileriyle de ünlendi. Günümüze yalnızca 15 tablosu ulaşmış olsa da, en büyük ressamlardan biri olarak kabul edilir. Mona Lisa'nın başyapıtı, şimdiye kadar yapılmış en ünlü portredir.

Ayrıca okuyun

Daha fazla göster