Kirké (ya da Melissa)

“Kirké (ya da Melissa)”, Dosso Dossi tarafından yapılmış, yaklaşık 1518’e tarihlenen tuval üzerine yağlıboya bir tablodur. Ölçüleri 172 × 153 cm’dir.

Tarihçe

Dosso Dossi (y. 1479–1542) ya da Giovanni de Lutero, geç Rönesans döneminin İtalyan ressamıdır. Trentino bölgesinden gelmiş, Lorenzo Costa’nın atölyesinde eğitim görmüştür. Ayrıca Giorgione ve Raphael’den etkilenmiştir. Ferrara ve Modena düklerinin saraylarında, Mantova ve Venedik’te çalışmıştır.

Dossi’nin yapıtlarında en dikkat çekici yön, kimi zaman “Melissa”da olduğu gibi resimde baskın konuma geçen, açılıp yayılmış manzara fonuna duyduğu ilgidir. Dossi’ye ait, dönemi için ender sayılabilecek tamamlanmış manzara kompozisyonları da vardır.

Dosso Dossi zaman zaman kardeşi Battista Dossi ile birlikte çalışmıştır. Battista, Roma’da Raphael’in yanında eğitim görmüştür. Her iki kardeş de ağırlıkla Ferrara d’Este dükleri için çalışmış, ancak saray ve şatolara yaptıkları duvar resimlerinden neredeyse hiçbir şey günümüze kalmamıştır. Dosso Dossi, d’Este ailesinin baş saray ressamıydı; kardeşi Battista ile birlikte onlar için mitolojik kompozisyonlar, portreler ve dekoratif freskler yaptı.

Portrelerini gerçekleştirme biçimi, dönemin Venedik sanatına yakındır; örneğin Alfonso d’Este portresinde Tiziano etkisi açıkça seçilir.

Daha sonra, Venedikli ustaların ve Correggio’nun etkisiyle, esrarengiz, titreşen bir ışıkla aydınlanan yarı fantastik manzara motifi Dossi kardeşlerin çalışmalarına girer. Günümüze ulaşan şövale resimleri ve portreleri, Dosso’nun yetenek bakımından kardeşinden belirgin biçimde üstün olduğunu gösterir (Ferrara resim okulunun başı sayılmıştır). Bununla birlikte iki kardeşin işlerini kesin çizgilerle ayırmak güçtür. Ağabey Dosso Dossi 1542’de, küçük kardeş Battista Dossi 1548’de ölmüştür.

Betimleme

Yaklaşık 1518’e tarihlenen bu tablo, Kardinal Enzo Bentivoglio tarafından Ferrara’dan Kardinal Scipione Borghese’ye gönderilen eserler arasındadır ve koleksiyonda ilk kez 1650’de Giacomo Manilli tarafından anılır. Yakın tarihli konservasyon, tablonun zarif renklerini güçlendirmenin yanı sıra, Oda VIII’deki “Apollon ve Dafni”de olduğu gibi çeşitli “pentimenti”lerin varlığını ortaya koymuştur; sol tarafta, bugün görülen köpek ve zırhın yerinde, büyücünün baktığı bir erkek figürü bulunmaktaydı.

Çözümleme

Türbanlı kadın figürü, etkileyici varlığı ve zengin renkli peleriniyle tablonun odağıdır; elinde bir meşalenin yanı sıra kabalistik desenler taşıyan bir tablet tutar. Figür, Homeros’un büyücüsü Kirké olarak da, Ludovico Ariosto’nun “Orlando Furioso”sunun (VIII. kanton, 14–15) birçok kıtasına dayanarak Melissa olarak da tanımlanmıştır; söz konusu dizelerde özgürlüğüne kavuşturulan şövalyeler anlatılır ve bunlar, tabloda sol taraftaki ağaç gövdelerine asılı embriyonik biçimlerle temsil edilmiş olabilir.

Sanatçı: Dosso Dossi

Dosso Dossi (1489-1542), gerçek adı Giovanni di Niccolo de Luteri, Ferrara Okulu'ndan İtalyan Rönesans ressamıydı. Resimleri, özellikle Giorgione ve erken dönem Titian olmak üzere Venedik resminden esinlenmiştir. 1514'ten itibaren, küçük sarayı sanat merkezi olarak ünlenen Ferrara ve Modena Dükleri'nin saray ressamıydı. Dosso Dossi, Raphael'in öğrencisi olan küçük kardeşi Battista Dossi ile sık sık iş birliği yapardı. Ressam, natüralizmi veya tasarıma verdiği önemden ziyade, mitolojik konular etrafındaki sanat eserlerindeki gizemli sembolik tasarımlarıyla tanınır.

Ayrıca okuyun

Daha fazla göster