Papa Julius II’nin portresi

“Papa II. Julius’un Portresi”, İtalyan Yüksek Rönesans ressamı Raphael’in 1511–1512 tarihli yağlıboya portresidir. Ölçüleri 101 × 83 cm’dir; Roma’daki Borghese Galerisi’nin Oda IX’unda görülebilir.

Tarihçe

Papa II. Julius’un bu portresi, dönemi için alışılmadık olup papalık portreciliği üzerinde uzun süreli bir etki bırakmıştır. Daha ilk yıllarından itibaren, Roma’nın kuzey giriş güzergâhı üzerindeki Santa Maria del Popolo kilisesinde, yortu ve büyük bayram günlerinde sütunlara asılması olağandışıydı. Julius’un ölümünden epey sonra yazan Giorgio Vasari, “öylesine canlı ve gerçeğe uygun ki gören herkesi, sanki yaşayan adam karşınızdaymış gibi korkuturdu” der.

Portre, çok sayıda uyarlama ve kopya hâlinde mevcuttur. Uzun yıllar Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde asılı olan versiyon özgün sayılmışken, 1970’te görüş değişmiş ve özgünün Londra’daki National Gallery’deki versiyon olduğu kabul edilmiştir.

Bu tablo, bugün Londra National Gallery’de bulunan Raphael’in ünlü portresinden yapılmış bir kopyadır. Özgün resim, Raphael tarafından 1511–1512’de Roma’daki Santa Maria del Popolo için yapılmış; 1591’de Kardinal Sfondrato tarafından oradan çıkarılıp II. Rudolf’a satılmıştır.

Ardından 1608’de Kardinal Borghese tarafından, altmış dokuz başka eserle birlikte satın alınmıştır. Ancak kopyanın köken zinciri bilinmemektedir. Friedrich Ramdhor 1787’de söz etse de, eser ilk kez 1833 tarihli fidei-commissum’da Giulio Romano’ya atıfla kayda geçmiştir; bu da Borghese koleksiyonuna geç dâhil olduğunu düşündürür.

Çözümleme

Bu tablo, eserin bilinen on bir kopyasından biridir. Papa, sağa dönük üç çeyrek profilde, bir koltukta oturur; kaftanının üzerinde mozzetta, başında kadife bir takke vardır. Önceki papalık tasvirlerinde figürler ya tam karşıdan ya da diz çökmüş profilde gösterilirdi. Bu dönemde oturan kişinin belirgin bir ruh hâli içinde—burada dalgın—sunulması “olağanüstü” sayılmıştır.

Portredeki mahremiyet, papalık portreciliğinde nadirdi; ancak daha sonra Sebastiano del Piombo ve Diego Velázquez dâhil birçok sanatçının benimsediği, “adeta bir formül hâline gelen” bir modeli yerleştirdi. Bu üslup yaklaşık iki yüzyıl boyunca sürdü.

Portre, 1511 Haziranı ile 1512 Martı arasına tarihlenir; zira Julius, Bologna kentinin savaşta yitirilmesine yas olarak sakal bırakmıştır.

Raphael, sakallı Julius’u, Vatikan Sarayı’ndaki Raffaello Odaları fresklerinde—örneğin Bolsena Mesi’nde—önceki papalar arasında, aynı grupta kızı Felice della Rovere ve kendi portresiyle birlikte ve Stanza della Segnatura’daki “Adalet” sahnesinde, ayrıca “Sistine Madonna”da da betimlemiştir.

Himaye

Julius II, bu portreyi ve “Loreto Madonnası”nı, Roma’nın giriş kapısı konumundaki Santa Maria del Popolo’da ikamet eden Raphael’e ısmarlamıştır. Portre tamamlanınca kilisede sekiz gün sergilenmiş, çok sayıda kişi tarafından görülmüştür.

Benzer boyutlardaki iki eser sanki birbirini tamamlamak üzere tasarlanmıştır. Boyutlarının yanı sıra güçlü düşey vurguları ortaktır; figürlerin bakışlarında hüzün ve tefekkür hâkimdir. Kompozisyon ve ışıklandırma, kubbeli şapelde iki yandaki birer sunak için düşünülmüş izlenimi verir. Bir süre eşleştirilmiş olarak duran bu tasvirlerden “Loreto Madonnası” mülkiyet değişimiyle bugün Musée Condé, Chantilly’dedir.

Borghese Koleksiyonu

Tablolar 1693’te hâlâ Borghese koleksiyonunda kayıtlıydı; Londra’daki Julius’ta sol altta görülen küçük 118 envanter numarası bunu gösterir. 1969’da röntgenle, üzerboyanın altında saklı bu numaranın ortaya çıkarılması, Londra versiyonunun özgünlüğünü kanıtlayan başlıca delillerden biridir. Numara, 1693’te Roma’daki Palazzo Borghese’deki eser kataloğuyla uyuşur.

Portre muhtemelen 1794–1797 arasında koleksiyondan çıktı; 1823’e dek izine rastlanmadı. Bu tarihte Londra’daki Angerstein Koleksiyonu’nda ortaya çıktı ve 1824’te National Gallery tarafından satın alındı; başta Raphael’e atfedilmişse de bu atıf kısa sürede, yüzyılı aşkın bir süre için terk edilmiştir.

Book a Visit

Sanatçı: Raphael

Raffaello Sanzio da Urbino (1483-1520), Raphael olarak da bilinir, Yüksek Rönesans döneminde yaşamış İtalyan ressam ve mimardır. Eserleri, form netliği, kompozisyon kolaylığı ve insan ihtişamının Yeni-Platoncu mükemmelliğinin görsel başarısıyla ünlüdür. Michelangelo ve Leonardo da Vinci ile birlikte, o dönemin geleneksel üç inanılmaz ustasını şekillendirmiştir.