Kutsal ve Dünyevi Aşk

“Kutsal ve Dünyevî Aşk” (Amore Sacro e Amor Profano), Tiziano’nun kariyerinin erken döneminde, 1514 tarihli bir yağlıboya tablodur.

Tarihçe

Tablonun, Onlar Konseyi’nin (Consiglio dei Dieci) kâtibi Niccolò Aurelio tarafından, arması bir lahit ya da çeşme üzerinde betimlenmiş olarak, genç dul Laura Bagarotto ile evliliğini kutlamak üzere ısmarlanmış olduğu kabul edilir. Charles Hope’un 1976’daki makalesinde önerilen erken bir yorumda, tabloda beyazlar içinde bir gelin, yanında Venüs ve aralarında oturan Küçük Aşk (Cupid) görülür. Bununla birlikte, eserin ikonografisini çözmeye çalışan sanat tarihçileri sayısız yorum üretmiştir. Kısmi bir uzlaşı sağlanmış olsa da, merkezî figürlerin kimliği dâhil, eserin amaçlanan anlamının önemli bölümü tartışmalıdır.

Tablonun adı ilk kez 1693’te “Amor Divino e Amor Profano” (İlahi Aşk ve Dünyevî Aşk) şeklinde kaydedilmiştir; bu ad, özgün kavramı hiç yansıtmayabilir.

Betimleme

Benzer yüz hatlarına sahip iki kadın, kompozisyonun merkezindeki oyma antik Roma lahdi üzerine oturur. Çeşme görünümündeki bu yapı, alçak kabartmalarla bezelidir ve Roma lahdi biçiminde modellenmiştir. Suyun nasıl aktığı belirsizdir; iki kadın arasında, bakır bir ağızlıktan sürekli bir akış sağlayan kapalı bir düzenek varmış izlenimi verir. Kaideye yakın kısımda Nicolò Aurelio’nun oyma armasının betimi yer alır.

İki kadın arasında, Venüs’ün refakatçisi sayılan küçük kanatlı bir çocuk—Cupid—suyu seyreder, elini oyunbazca suya daldırır. Soldaki kadın zengin giyinmiştir; bugün genel olarak gelin giysisi kabul edilen bu kıyafet, geçmişte bir “cortigiana”ya özgü sayılmıştır. Saçına Venüs’e adanmış mersin (myrtus) takmıştır; bu bitki gelinlerin de taktığı bir çiçektir. Sağdaki kadın ise, yalnızca kalçalarında beyaz bir bez ve omuzlarından birine atılmış büyük kırmızı bir manto dışında çıplaktır. Çeşmenin kenarına oturur; bir eli kenarda, öteki elinde sabah ışığında zeytinyağıyla yanan bir kandil olduğu anlaşılan, duman tüten bir kap tutar.

Giyinik kadın, kapağı olan bir kap üzerine eğilir; içindekiler görünmez ve farklı şekillerde yorumlanmıştır. 20. yüzyıldan itibaren, ilk izlenime aykırı biçimde, eğer tablo “Kutsal ve Dünyevî Aşk” ikiliğini betimliyorsa, giyinik figürün “dünyevî aşk”, çıplak figürün ise “kutsal aşk” olduğu kabul görmüştür.

Lahdin ön yüzündeki oyma sahneler için genel kabul görmüş bir okuma yoktur. Edgar Wind bunları şöyle tarif eder: “Bir adam kamçılanıyor, bir kadın saçından sürükleniyor ve dizginsiz bir at yelesinden çekilerek uzaklaştırılıyor.” Solda, giyinik kadının arkasında yükselerek bir kaleye ya da savunma kuleleriyle çevrili bir yerleşime varan bir peyzaj ve iki tavşan görülür. Çıplağın ardındaki manzara ise aşağı çekilerek karşı yakada bir kilise kulesi ve sivri bir çan kuleli kente açılır: iki atlı tazıyla avlanır, bir tazı bir tavşanı kovalar, bir çoban sürüsünü otlatır, bir sevgili çifti sarmaş dolaştır.

Çözümleme

Araştırmalar, iki kadın figür arasındaki farklılık üzerinde yoğunlaşır. Bunun heykelde bir öncülü vardır: Plinius, Praksiteles’in biri örtülü, öteki çıplak iki Venüs yaptığını aktarır. Benzerliklerine karşın iki kadın, sağda “ebedî değerlere”, solda “zamansal olanlara” karşıtlık oluşturur.

Konuya ilişkin tartışmalar arasında bir varsayım, kompozisyonun Francesco Colonna’nın 1499 tarihli resimli romansı Hypnerotomachia Poliphili’deki iki kadın karakter—Polia ve Venere—olabileceğidir. Başka yorumlar, aşkın temsili ya da bereket alegorisi yönündedir.

Eserin örtük konusu, Rönesans sanatını etkileyen Platoncu felsefeyle de ilişkili olabilir. Bu durumda, Hristiyan ve pagan güzellik ideallerine—ya da semavî ve yersel olana—gönderme yaptığı düşünülebilir. Yeni-Platoncu kurama göre Cupid, yaşam kaynağı olan suyu karıştırarak aşkı gökle yer arasında bir aracı olarak temsil eder (Panofsky, 1939).

Eser, 2000 yılında X-ışını floresans spektroskopisinin bir varyantıyla incelenmiş; Tiziano’nun kullandığı pigmentler saptanmıştır. Analiz, kurşun beyazı, azurit, kurşun-kalay sarısı, parlak kırmızı ve sarı toprak boyaları ortaya koymuştur.

Book a Visit

Sanatçı: Titian

Tiziano Vecelli veya Vecellio (1488/90-1576), Rönesans döneminde yaşamış İtalyan bir ressamdı ve 16. yüzyıl Venedik okulunun önemli bir üyesi olarak kabul edilirdi. Çağdaşları arasında "Küçük Yıldızların Arasındaki Güneş" (Dante'nin Cennet'inin son favori dizesini anımsatan) olarak bilinen Titian, çok yönlü İtalyan ressamlardan biriydi. Portreler, manzara arka planları, mitolojik ve dini konular üzerinde çalıştılar. Özellikle renk uygulama ve kullanımındaki resim yöntemleri, geç İtalyan Rönesansı'nın diğer ressamlarını ve Batı sanatının gelecek nesillerini etkiledi.